Een nieuw kabinet twee weken actief in een wereld vol onrust

Mijn vorige blog schreef ik vlak nadat het nieuwe kabinet was geïnstalleerd. Nu, twee weken later, is er al veel veranderd.

Problemen in eigen huis

Het debat over het regeringsakkoord werd al snel overschaduwd door plannen rond de AOW. De oppositie, vooral GroenLinks- PvdA reageerde fel maar bereikte weinig. Later bleek dat SGP en Groep Markuszower stiekem een deal hadden gesloten met het kabinet. Die deal werd nu bekend en de AOW plannen worden opnieuw bekeken. Minister Vijlbrief gaf later toe dat er een fout was gemaakt in de inschatting.

De vakbonden en werkgeversorganisaties zijn boos. Zo kom je niet tot een goed gesprek. Toch moet dat gesprek er komen, want zonder overleg is er geen nieuw sociaal akkoord mogelijk. Vooral de VVD zal water bij de wijn moeten doen, maar de vraag is hoe.

De VVD zorgt ook op andere manieren voor problemen. De minister van Financiën maakte plotseling bekend dat de nieuwe belasting op vermogen (Box 3) niet doorgaat. Dat kost de overheid naar schatting 3,5 miljard euro. Een flinke tegenvaller voor de begroting.

Bovendien lijkt de VVD nog steeds in campagnemodus te zitten. Minister van Defensie Yesilgöz valt daarbij op, al geef ik toe dat mijn eigen mening daarin meespeelt.

Onrust in de wereld

Intussen is de internationale situatie ernstig verslechterd. De Amerikaanse president is een militaire aanval op Iran begonnen. Met zware bombardementen wil hij daar een nieuwe regering aan de macht brengen. De kans dat dit lukt is klein, maar de gevolgen zijn groot: de olieprijs stijgt, de geopolitiek staat op zijn kop en Europa dreigt in het conflict meegesleurd te worden. En Nederland? Aangekondigd door onze minister van defensie doen we ook mee. Want Nederland stuurt een marineschip naar Cyprus om de Engelse vloot te beschermen. Daardoor is minister van Buitenlandse Zaken — van CDA-huize — naar de achtergrond verdwenen. Voor we het weten worden we er in gerommeld.

Premier Jetten is in Kyiv om de steun aan Oekraïne te bevestigen. Bijzonder genoeg speelt Oekraïne ook een rol in de verdediging tegen Iraanse drones, want daar hebben de Oekraïners de afgelopen jaren veel ervaring mee opgedaan. Of de Amerikaanse president die samenwerking accepteert, is echter de vraag.

De grote winnaar van dit alles? Poetin. Oekraïne krijgt minder wapens, de olieprijs stijgt en Rusland verdient meer geld voor zijn oorlog. Het maakt je cynisch.

Toch hoop

Dit is geen gemakkelijke start voor het kabinet. Onder deze omstandigheden is het moeilijk om een eigen koers te varen. Toch denk ik dat deze ploeg daadkracht kan tonen als ze de kans krijgt. Een aantal bewindspersonen dat ik al heb gezien, geeft me dat vertrouwen — al zijn dat voornamelijk D66’ers. De vraag is of zij slim genoeg zijn om in Den Haag echt resultaat te boeken. Dat gaan we zien. Het kan wel.